<< บอระเพ็ด >>

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f. & Thoms

ชื่อวงศ์ : HEART-LEAVED MOONSEED

ชื่อสามัญ : Menisspermaceae

ชื่ออื่น : เครือเขาฮอ จุ่งจิง เจ็ตมูลย่าน จุ่งจิงตัวแม่(เหนือ) เจตมูลหนาม(หนองคาย) หางหมู(อุบลราชธานี สระบุรี) ตัวเจตมูลยาน เถาหัวด้วน(สระบุรี) เจ็ดหมุนปลูก(ภาคใต้)

ลักษณะ : ไม้เถาเลื้อยพัน เป็นไม้เนื้ออ่อน แต่เมื่อมีอายุมาก เนื้อของลำต้นอาจแข็งได้ ลำต้นมีขนาดเท่านิ้วมือ มีไส้เป็นเส้นยาว ตามเปลือกของลำต้นมีปุ่มปมกระจายทั่วไปเป็นจำนวนมาก ไม่มีขนหรือหนาม ยางมีรสขมจัด มีใบเดี่ยวเป็นแบบสลับ ใบรูปไข่ป้อม โคนใบรูปหัวใจ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบขนาดกว้าง 3-10 ซม. ยาว 6-13 ซม. ดอกออกเป็นช่อยาว 7-25 ซม. ดอกมีขนาดเล็กสีเหลืองอมเขียว ผลรูปไข่ สีเหลือง หรือส้ม ขนาด 2-3 ซม.

การขยายพันธุ์ : ใช้เถาปักชำ ตัดเถาแกให้ยาวประมาณ 1 คืบ ชำลงในดินให้มีมุมเอียงเล็กน้อย ลึกประมาณ 10 ซม.รดน้ำให้ชุ่ม ขึ้นได้ในดินทั่วไป ชอบดินร่วนซุย ควรปลูกในฤดูฝน

สรรพคุณ :

• ใบ แก้รำมะนาด ปวดฟัน ฆ่าพยาธิไส้เดือน แก้ไข้ แก้โรค ผิวหนัง ดับพิษปวดแสบปวดร้อน บำรุงน้ำดี ฆ่าแมลงที่เข้าหู แก้โรคในกระเพาะอาหาร เป็นยาเจริญอาหาร
• ลูก แก้ไข้ แก้เสมหะเป็นพิษ
• เถา แก้พิษฝีดาษ แก้ไข้พิษไข้กาฬ แก้ไข้ทุกชนิด แก้ร้อนใน กระหายน้ำ แก้สะอึก บำรุงกำลัง บำรุงน้ำดี บำรุงอาหาร แก้โรคกระเพาะ
  
  
  การที่บอระเพ็ดช่วยเจริญอาหาร เนื่องจากบอระเพ็ดมีรสขม ช่วยทำให้รู้สึกอยากอาหาร
  

ขนาดและวิธีใช้ :

• สำหรับรักษาอาการไข้ ขับน้ำย่อย ขับเหงื่อได้ดีมาก ใช้บอระเพ็ดประมาณ 1-1 1/2 ฟุต น้ำหนัก 30-40 กรัม ล้างให้สะอาด โดยตำ แล้วเติมน้ำสุกเล็กน้อย คั้นเอาน้ำดื่ม หรือต้มกับน้ำ 3 ส่วน เคี่ยวให้เหลือ 1 ส่วน หรือบดเป็นผง ทำเป็นลูกกลอนรับประทานวันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า เย็น หรือใช้สุราหรือเหล้าขาว ก็ได้ ดองบอระเพ็ดกับเหล้า ในอัตรา 1:10 เอามาดื่ม เมื่อเกิดอาการ 1-2 ช้อนชา
  
  
• ฆ่าเชื้อในปากและลำคอ บดบอระเพ็ดเคี้ยว ขนาดพอคำ อม 15 นาที คายทิ้งแล้วบ้วนปาก
  
  
• บำรุงไฟธาตุ เอาบอระเพ็ดดองกับเหล้าขาว ในอัตรา 1:10 ดองนาน 1 เดือน เศษ ดื่ม ครั้งละ 1 ช้อนแกง ก่อนอาหาร เช้า-เย็น
  
  
• แก้ร้อนใน กระหายน้ำ บีบคั้นน้ำกิน
  
  
• แก้อาการสะอึก ยาดองเหล้าบอระเพ็ด จิบเข้าไปสัก 1 ช้อนชา ให้ฤทธิ์เหล้า ขาว และบอระเพ็ด กำซาบ ซ่านไปทั่ว ปากคอ หลอดลม ทางเดินอาหาร
  
  
• พอกฝี ระงับการอักเสบ บอระเพ็ดพอกที่หัวฝี อาการปวด อักเสบ จะคลายลง และ หายได้
  
  
• แก้ปวดเจ็บบาดแผล บอระเพ็ดตำพอก บาดแผลอักเสบ อาการเจ็บปวดค่อยๆ หายไปได้
  
  
• ฆ่าพยาธิ เถาบอระเพ็ด บดละลายน้ำคั้นดื่ม เพื่อฆ่าพยาธิตายได้ และถ่ายออกมากับอุจจาระ
  ใช้ดอกบอระเพ็ด ต้มน้ำดื่ม ทำลายพยาธิ ในลำไส้ วิเศษนัก
  
  
• แก้เสมหะเป็นพิษ คั้นน้ำบอระเพ็ดดื่ม แก้เสมหะเป็นพิษ เสมหะมากค่อยๆ หายไป

อ้างอิงจาก สารศิลปยาไทย ฉบับที่ 8 สมาคมผู้ประกอบโรคศิลปแผนไทย เชียงใหม่
www.tungsong.com